Γνωριμία με την ΙΚΕΜΠΑΝΑ «Τριτογένεια»

Η τέχνη της Ιεράς Ανθοδετικής-

Σε όλες τις χώρες, σε όλους τους λαούς, υπάρχει ένα ξεχωριστό συναίσθημα , μια ιδιαίτερη σχέση του ανθρώπου με τα άνθη όμως ο μοναδικός λαός που αφιέρωσε μια από τις τέχνες του στα λουλούδια, είναι ο ιαπωνικός λαός. Έκανε τέχνη πώς να επιλέγει τα καταλληλότερα άνθη για κάθε περίσταση και πώς να τα τοποθετεί στο βάζο. Η τέχνη αυτή είναι γνωστή διεθνώς με το όνομα ΙΚΕΜΠΑΝΑ, που σημαίνει: «η τέχνη για την αναζωογόνηση των λουλουδιών».

Ο Διάδοχος του θρόνου της Ιαπωνίας, Σότοκου – Ταϊσι, που έζησε τον 5ον αιώνα μ.Χ., λόγιος και ιδρυτής πολλών βουδιστικών ναών, λέγεται ότι ήταν ο πρώτος που δίδαξε στους ιερείς την τέχνη των λουλουδιών για λατρευτικούς σκοπούς.

Για 900 χρόνια η τέχνη των λουλουδιών ήταν μυστική και την ασκούσαν μόνο οι ιερείς. Αργότερα, οι Αυτοκρατορικοί κύκλοι και η τάξη των ευγενών «Shogun» μυήθηκε σ’ αυτήν. Από τους «Shogun» πέρασε η γνώση στους πολεμιστές «Samurai» οι οποίοι ασκούσαν με πάθος τη τέχνη της ΙΚΕΜΠΑΝΑ. Σε ειδικά διαμορφωμένα δωμάτια, δημιουργούσαν τη σύνθεση τους και ήταν απαγορευτικό για τον οποιοδήποτε, να αποσπάσει την προσοχή του πολεμιστή, πριν τελειώσει το έργο του.

Το να ασκεί κανείς την τέχνης της Ιεράς Ανθοδετικής δεν είναι μια απλή υπόθεση αισθητικής. Ήταν και είναι μια τέχνη δημιουργικού διαλογισμού.

Ένα παλιό βιβλίο της ΙΚΕΜΠΑΝΑ (1536 μ. Χ.) αναφέρει: «Εάν αφήσουμε τον εαυτό μας να ακούσει τη σιωπηλά εκφρασμένη τάξη της φύσης, τα λουλούδια που μεταχειριζόμαστε θα έχουν μια μορφή η οποία αντανακλά αυτό που ακούσαμε. Αυτή η σιωπηλή, κρυφή τάξη, την οποία αισθανόμαστε και έπειτα εκφράζουμε μέσω της μορφής των λουλουδιών μετουσιώνεται σε ΙΚΕΜΠΑΝΑ».

Μας μιλά δηλαδή γι’ αυτή την κρυφή τάξη, που δεν είναι εύκολα ορατή, αυτήν την έμφυτη ιδιότητα, που κάνει το κάθε κλαδί ή άνθος να είναι μοναδικό, εκείνη τη ζωτική ενέργεια που συντηρεί το άνθος και το καθιστά να «Είναι».

Την αναγνώριση αυτής της μοναδικής ιδιότητας, (στη τέχνη των λουλουδιών, είναι γνωστή σαν «Shussho», η οποία είναι παρούσα σε κάθε ζωντανό οργανισμό, τον οποίο εμψυχώνει και κινητοποιεί, καλείται ο σπουδαστής της ΙΚΕΜΠΑΝΑ να καταλάβει και να την μετουσιώσει σε τέχνη.

Η Τέχνη της ΙΚΕΜΠΑΝΑ μέλημα της έχει να επιτύχει τρία πράγματα: α) την ανάδειξη της ωραιότερης πλευράς του άνθους, β) την επιμήκυνση της διάρκειας ζωής των λουλουδιών και γ) να εκφράσουν τα άτομα, μέσα από τη σιωπηλή στάση τους, την ώρα που δημιουργούν τη σύνθεση τους, αυτό που αντανακλά μέσα τους, όταν κοιτάζουν τα λουλούδια που χρησιμοποιούν.

Τα άτομα που ασκούσαν την Ιερά Ανθοδετική συνήθως είχαν βαθειά μόρφωση, έδειχναν σεβασμό στη φύση και τηρούσαν την ορθή στάση στη καθημερινή τους ζωή. Τα χαρακτηριστικά τους αυτά τους έκαναν αγαπητούς στο λαό και ενέπνεαν τους ανθρώπους που ερχόταν σ’ επαφή μαζί τους.

Η εξέλιξη της τέχνης της ΙΚΕΜΠΑΝΑ είχε σταθμούς και σταυροδρόμια όπως κάθε τέχνη. Αναπτύχθηκαν στυλ και τεχνοτροπίες, επηρεασμένες από τις ιστορικές εποχές. Το αρχικό, απλό τριγωνικό σχήμα, «Kyge», το οποίο ήταν αναπόσπαστο μέρος της βουδιστικής τελετουργίας , τον 9ον αιώνα το διαδέχτηκε το στυλ «tatebana» κατάλληλο για τη διακόσμηση ενός δωματίου. Υπεύθυνοι για τη δημιουργία της νέας αυτής φόρμας ήταν οι ιερείς, οι οποίοι ήταν πνευματικοί και καλλιτεχνικοί ηγέτες της κυβέρνησης των Myromochi. (Μια πολύ σημαντική περίοδο, πολιτισμικά, για την Ιαπωνία).

Την ίδια περίοδο μια άλλη τάση της ποιητικής ΙΚΕΜΠΑΝΑ εμφανίζεται στο Κιότο, υποστηριζόμενη από την παντοδύναμη τάξη των πολεμιστών « Samurai» η οποία άρχισε από ένα άλλο ιερέα, τον Sen Kei. Η εμφάνιση του νέου στυλ, «Rikka», ήταν επιβλητική και μεγαλοπρεπή . Η τάση αυτή εξαπλώθηκε ραγδαία στην Ιαπωνία και έγινε πολύ της μόδας ανάμεσα στα μέλη των ανωτέρων τάξεων. Στην ιστορία του «Rikka» είναι καταγραμμένο ότι ανάμεσα στις μεγαλύτερες συνθέσεις, υπήρχαν μνημειώδεις δημιουργίες, διαφόρων μέτρων υψηλές. Τα πανάκριβα βάζα και τα εισαγόμενα λουλούδια που χρησιμοποιούσαν οι δημιουργοί των συνθέσεων σόκαραν τον απλό λαό, όταν τις έβλεπε στους εκθεσιακούς χώρους, ώστε αναγκάστηκε η κυβέρνηση να απαγορεύσει αυτές τις επιδείξεις.

Όταν η τέχνη της ΙΚΕΜΠΑΝΑ μεταδόθηκε στις τάξεις των εμπόρων, αναπτύχθηκε μια πιο εύκολη φόρμα, πιο ελεύθερη, πιο κατανοητή. Το στυλ αυτό, «Nageire», σύντομα με την βοήθεια των νεοφώτιστων εμπόρων, θα διακοσμήσει όλα τα ιαπωνικά σπίτια.

Το αυστηρό και επιβλητικό «Shoka» θα αναδειχθεί μέσα από τις βασικές γραμμές του εντυπωσιακού «Rikka» και του ανέμελου «Nageire». Θα θαυμαστεί τόσο από τις ανώτερες τάξεις όσο και από το λαό ώστε να θεωρείται σήμερα το πιο παραδοσιακό στυλ ΙΚΕΜΠΑΝΑ. Μετά το 19ον αιώνα , όταν η Ιαπωνία άνοιξε τα σύνορα της στους Δυτικούς, υιοθετήθηκε η φόρμα της «Moribana» ως κατάλληλη να τοποθετηθεί σε σπίτια με δυτικού τύπου διακόσμηση.

Ο κυριότερος τομέας που απασχόλησε την τέχνη της ΙΚΕΜΠΑΝΑ όταν μεταφέρθηκε έξω από τους ναούς, ήταν ο στολισμός της εστίας του Ιαπωνικού σπιτιού. Η εστία του σπιτιού, το «tokonoma», βρίσκεται στο επίσημο δωμάτιο δηλαδή στο δωμάτιο που εμείς θεωρούμε ως σαλόνι. Εκεί, στο «tokonoma», υπάρχει πάντα κρεμασμένη μια περγαμηνή με ένα απόσπασμα από τα ιερά τους κείμενα. Στη βάση της εστίας βρίσκεται μια στήλη με θυμίαμα και αριστερά και δεξιά της είναι τοποθετημένες πάντα δυο συνθέσεις λουλουδιών.

Οι γνώστες της τέχνης της ΙΚΕΜΠΑΝΑ θα καταλάβουν, όταν επισκεφθούν ένα Ιαπωνικό σπίτι, τα συναισθήματα που θέλουν να εκφράσουν οι ένοικοι της οικίας για το πρόσωπο του από τα είδη των λουλουδιών που έχουν τοποθετηθεί στο «tokonoma» προς τιμή του. Θα αντιληφθούν επίσης αν η οικογένεια γιορτάζει και τι γιορτάζει αν τα άνθη που βρίσκονται εκεί είναι προσφορά προς το Θείο, για να του εκφράσουν τις ευχαριστίες τους ή για να ζητήσουν την εύνοια του.

Στην Ιαπωνία, τέσσερις σχολές ΙΚΕΜΠΑΝΑ θεωρούνται οι κύριοι εκφραστές της τέχνης. Η σχολή Ikenobo, η σχολή Ohara, η σχολή Koryu και η σχολή Sogetsu. Οι νέες καινοτομίες που εφαρμόστηκαν στη «moribana» (είναι απλή στη κατασκευή της) βοήθησαν να απλωθεί και να γίνει δημοφιλής η τέχνη της ΙΚΕΜΠΑΝΑ σε ολόκληρο τον κόσμο. Αναφέρεται ότι υπάρχουν γύρω στις 3.500 σχολές στο πλανήτη μας και σε χώρες, όπως είναι η Αγγλία και ο Καναδάς, στα πανεπιστήμια τους, υπάρχει έδρα για την τέχνη των λουλουδιών.

Την τέχνη της Ιεράς Ανθοδετικής, την ασκούν άτομα απ’ όλες τις κοινωνικές τάξεις και άνθρωποι όλων των μορφωτικών επιπέδων. Ο φυσικός δεσμός που υπάρχει ανάμεσα στο λουλούδι και στον άνθρωπο βοηθά να γίνει η προσέγγιση με ένα απλό και αρμονικό τρόπο.

Στην Ελλάδα έως το 2000 η τέχνη της Ιεράς Ανθοδετικής ήταν σχεδόν άγνωστη. Η υπογράφουσα το άρθρο συνέβαλε ώστε να γίνει γνωστή σε πολλά μέρη στη χώρα μας. Ιδρύτρια της γραμμής –σχολής ΙΚΕΜΠΑΝΑ «Τριτογένεια» έχει δώσει την ευκαιρία σε 3.500 περίπου σπουδαστές, έως σήμερα, να έρθουν σ’ επαφή με τη πανάρχαια αυτή τέχνη. Σε κάθε προσπάθεια της, σε παρουσιάσεις της ή μέσα από τα άρθρα της, έχει τονίσει τα οφέλη που συνοδεύουν τον σπουδαστή που έρχεται σ’ επαφή με τη τέχνη αυτή.

Αισιοδοξεί ότι θα αναγνωριστούν, ακόμα περισσότερο, στη χώρα μας τα ευεργετικά αποτελέσματα της τέχνης της ΙΚΕΜΠΑΝΑ, όχι μόνο στο διακοσμητικό μέρος που αφορά την αισθητική του χώρου μας αλλά την ενσυνείδητη ωφέλεια που μπορούμε να έχουμε από τη γνώση μας για τα λουλούδια, στην ισορροπία και στη ζωτικότητα μας.

Οι Δάσκαλοι της πανάρχαιας τέχνης των λουλουδιών επισημαίνουν: Οι θεραπευτικές δυνάμεις των φυτών, σαν βότανα, ( μετά τη διαδικασία της αποξήρανσης), έχουν διαφορετική επίδραση στον άνθρωπο, από την επίδραση της ζωντανής ενέργειας των φρέσκων λουλουδιών. Οι ευεργετικές ιδιότητες των φρέσκων λουλουδιών, δρουν άμεσα και αποτελεσματικά. Οι λεπτοφυείς ιδιότητες της ψυχής μας εναρμονίζονται άμεσα με τις αιθέριες δυνάμεις, τους παλμούς και τις δονήσεις του άνθους και πάλλονται σε πλήρη συγχορδία, όπως οι χορδές της κιθάρας στο απαλό άγγιγμα μας».

Τις ευεργετικές ιδιότητες των λουλουδιών τις γνώριζαν άριστα οι ιερείς της αρχαίας Ελλάδας και της Αιγύπτου οι οποίοι ασκούσαν την θεραπευτική τέχνη των λουλουδιών για να εξαγνίσουν και να ανυψώσουν το ανθρώπινο πνεύμα. Μας το βεβαιώνουν τα κείμενα του Πλουτάρχου, του Ιάμβλιχου ( «Κέδρω δε και δάφνη και κυπαρίττω και δρϋι και μυρίνη τους θεούς τιμάν»), του Πορφυρίου , του Πρόκλου, του Θεόφραστου, του Διοσκουρίδη, του Ιπποκράτους, κ.λ.π. Στις παραστάσεις των αμφορέων, με θέμα τις θρησκευτικές τελετές, πιστοποιεί κανείς τη σημαντική παρουσία των λουλουδιών στα ιερά δρώμενα. Η ελληνική μυθολογία είναι επίσης γεμάτη συμβολικές αναφορές σε άνθη και σε δέντρα.

Οι αυστηροί κανόνες της τεχνικής της ΙΚΕΜΠΑΝΑ, εδραιωμένοι μέσα στο χρόνο και η επιστημονική ματιά των Δασκάλων της, μας βοηθούν να γνωρίσουμε τη γνώση που έχει μέσα της η φύση και η οποία μας περιμένει για να μας αποκαλυφθεί.

Ο θαυμασμός για τη φύση και την πάνσοφη δημιουργία, γίνεται πιο έντονος όταν ερχόμαστε σε επαφή με τα λουλούδια. Τη στιγμή που εξετάζουμε το χρώμα, το σχήμα και το άρωμα κάθε άνθους, αντιλαμβανόμαστε το μεγαλείο που μας περιβάλει και αυτό μας ενεργοποιεί ένα απέραντο αίσθημα ευγνωμοσύνης για το δώρο της Ζωής.

Αλήθεια, ποιος μπορεί να υποστηρίξει αντίθετη άποψη από τη παρακάτω; «Ένας χώρος διακοσμημένος με φρέσκα λουλούδια, εκπέμπει φωτεινότητα και ομορφιά. Μας προδιαθέτει σε μια θετική στάση για το περιβάλλον και για τα άτομα που βρίσκονται εκεί. Μας δίνει έμπνευση και γαλήνη».

Είναι πολλές φορές διαπιστωμένο, το βεβαιώνουν όλα τα άτομα που ασκούν την τέχνη της ΙΚΕΜΠΑΝΑ, ότι καμιά σχέση δεν έχουν λουλούδια που βάλαμε στο βάζο μας με το συνηθισμένο τρόπο, με λουλούδια που τοποθετήσαμε ασκώντας την τέχνη της Ιεράς Ανθοδετικής. Αυτό πρέπει κανείς να το βιώσει, να το δει, να το ζήσει, για να καταλάβει τη διαφορά.

Η τέχνη της Ιεράς Ανθοδετικής ακολουθεί ένα τελετουργικό. Πριν αρχίσει η σύνθεση της προηγείται ένας ύμνος στο Θεό. Ένα ευχαριστώ στη φύση και στα ίδια τα λουλούδια.

Σε όλη την διάρκεια της διαδικασίας, που κρατά περίπου δύο, με δυόμιση ώρες, υπάρχει αμοιβαίος σεβασμός μεταξύ των ατόμων που συμμετέχουν στη κατασκευή της. Κανείς δεν βιάζεται. Στο χώρο επικρατεί ηρεμία και γαλήνη. Όλοι απολαμβάνουν την ομορφιά και το ανάλαφρο άρωμα των λουλουδιών.

Η όλη διαδικασία δρα λυτρωτικά για το άτομο. Με τη βοήθεια των λουλουδιών και της ωραίας μουσικής, ο άνθρωπος καθάρεται από τις εντάσεις και τα προβλήματα της καθημερινότητας και έτσι επιτρέπει στον οργανισμό του, να αναζωογονηθεί και να πάρει νέες δυνάμεις.

Την αρμονία την οποία ζει το άτομο που συμμετέχει θα την πάρει μαζί του φεύγοντας, αφού θα μεταφέρει στο χώρο του την ΙΚΕΜΠΑΝΑ που έφτιαξε, και θα του θυμίζει την ωραιότητα και τη γαλήνη που ένοιωσε σε όλη τη διάρκεια που δημιουργούσε τη σύνθεσή του για αρκετές ημέρες .

Σε κάθε συνάντηση μας, μία είναι η ευχή μας: Η τέχνη των Λουλουδιών να συμβάλλει, ώστε να εκφραστεί το Αγαθό, το Ωραίο και το Αληθινό, μέσα από την απλότητα και το μέτρο που είναι οι βασικές αρχές της ΙΚΕΜΠΑΝΑ «Τριτογένεια».

Μακράκη Σοφία

Δασκάλα της ΙΚΕΜΠΑΝΑ-«Τριτογένεια»

e-mail: stritogenia@gmail.com

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *