Δώρα και Δωράκια

Οι μεγάλες εορτές του «Δωδεκαημέρου» και η αισιοδοξία, η προσδοκία και η ελπίδα ότι ο Καινούργιος Χρόνος θα φέρει κάτι καλύτερο μας φέρνει και ταδώρα!

Η πρακτική των δώρων υπάρχει όσο και ο άνθρωπος. Το έθιμο έχει επικρατήσει για χιλιάδες χρόνιακαι οι ευχές, όσο θερμές κι αν είναι, συνοδεία δώρου γίνονται πιο πιστευτές!

Και δεν μιλάμε για τα παιδιά και τα δώρα τους. Διότι, ως παιδιά, περιμέναμε πάντα το δώρο που μας χαριζόταν, χωρίς κανείς να ζητεί μια ανταπόδοση.

Σήμερα, στον κόσμο των μεγάλων, κάθε «δούναι» πρέπει να εξισορροπηθεί μένα «λαβείν». Οι μεγάλοι ανταλλάσσουν δώρα οικογενειακά, φιλικά, συγγενικά, επιχειρηματικά. Δώρα «κατά συνθήκην», δώρα για εορτές, δώρα για επετείους, δώρα για βαφτίσια, αρραβώνες, γάμουςαν και η μόδα της «λίστας γάμου», με το άλλοθι της πρακτικότητας, καταλήγει να αποπροσωποποιεί πλήρως το ιδιαίτερο αυτό είδος δώρων. Ακόμη, δώρα για την ημέρα της μητέρας, του πατέρα, του θείου, «της αγαπημένης» και «πάει κορδόνι!». Κάποιοι κάνουν δώρα και στα κατοικίδια ζωάκια τους! Μερικοί προσφέρουν δώρα στον εαυτό τους από τον δημόσιο κορβανά.

Κάποιοι άλλοι κάνουν δώρα για εξαγορά. Κατά την αρχαία αντίληψη ο δωρητής αποκτά, μέσω του δώρου, επιρροή στον δωρολήπτη. Θυμίζει τη ρήση της Γραφής: «τα γαρ δώρα εκτυφλοί οφθαλμούς βλεπόντων και λυμαίνεται ρήματα δίκαια».

Το δώρο αποτελούσε πάντα και συνεχίζει να αποτελεί ένα μέσο επιβολής εξουσίας, ένα μέσο κυριαρχίας. «Δώρα θεούς πείθει», έγραφε ο Ησίοδος (750-700 π.Χ.).

Η ελληνική πραγματικότητα βρίθει παραδειγμάτων ταύτισης δώρου / επιβράβευση με την κατά κυριολεξία δωροδοκίαολυτελή «επιχειρηματικά» δώρα, ακριβά ταξίδια κ.λπ.).

Ακούμε και διαβάζουμε για τα «διαπλεκόμενα συμφέροντα» πολιτικών και «μίντια», «αθλητικών παραγόντων» με την πολιτική και την οικονομία για τα «διαπλεκόμενα συμφέροντα» επιχειρηματιών με τα ΜΜΕ και την πολιτική. Όλα αυτά όμως με γενικότητες, αοριστολογίες και υπαινιγμούς, χωρίς κανείς να τολμά να δώσει ονόματαδεν θα ήταν σωστό!…

Η πολιτική και η οικονομική αγορά (σε όλους τους τομείς και σόλους τους κλάδους) γνωρίζει περισσότερα απ’ όσα μπορούν να αποδειχθούνμε διαστάσεις και ομοιότητες οικουμενικές.

Σε κάθε περίπτωση, είναι ευχάριστο να δεχθείς ένα δώρο, αλλά παράλληλα είναι και θέμα ηθικής τάξεωςαν υπάρχεικαι θέμα «ορίων». Ο αλήστου μνήμης Πρωθυπουργός μας αναγκάστηκε να βάλει πλαφόν : «Είπαμε να πάρει ένα δωράκι, αλλά όχι και 500 χιλιάδες!». Και στη «Γηραιά Αλβιόνα» δημοσιογράφος μόδας να δεχθεί δώρο από τους μεγάλους σχεδιαστές μόδας ένα μαντήλι ή μια γραβάτα, αλλά «κόκκινη γραμμή» για παλτά ή φορέματα.

Αυτά τα δώρα δεν είναι πρωτοχρονιάτικα. Πρόκειται για δώρα που ανοίγουν τις πόρτες σε κάθε είδους διαφθορά.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτός που παίρνει δώρο νιώθει ικανοποίηση. Η ικανοποίηση θα υπάρξει όταν είναι η «δόσις αγαθή», όταν είναι αποτέλεσμα αγάπης, φροντίδας, έρευνας, φαντασίαςγράφει ο Θανάσης Κανελλόπουλος στο «Βήμα» της Πρωτοχρονιάς του 1988, απ’ όπου αντλώ πολλά. Τιμάς τον εγωισμό του δωρεοδόχου, όταν ασχοληθείς με την ανάλυση του χαρακτήρα και των προτιμήσεών του.

Κυνικός επικοινωνιολόγος, λέει, δείξε μου τα δώρα που πήρες να σου πω ποιος είναι φίλος, πόσο σε ξέρει και πόσο σε αγαπάει.

Ο Γάλλος ανθρωπολόγος Μαρσέλ Μος στη μελέτη του «δοκίμιο για το δώρο» έγραφε: «Δίνεται κανείς όταν δίνει»… «Μακάριον εστι μάλλον διδόναι ή λαμβάνειν» (Πραξ. 20, 35).

Το πιο σημαντικό δώρο είναι ναδωρίζειςυπό την προϋπόθεση ότι το προσφερόμενο δώρο δεν είναι εκπλήρωση εθιμοτυπίας ή απλής υποχρέωσης.

Δεν έχει μικρότερη σημασία για την αξία του δώρου ο τρόπος της προσφοράς. Φωναχτά ή αθόρυβα, χαμογελαστά ή αγανακτισμένα. Ακόμη και πως γράφεις την κάρτα της δωρεάς. Μπορεί η φωνή να είναι φωνή δική σου, αι δε χείρες, χείρες της γραμματέως σου. Κι όπως έλεγε ο αλησμόνητος φίλος Κωστής Φραγκούλης:

Οι τυπωμένες οι ευχές είναι περίπου σκάρτες,

τάρωμα τόχουν μοναχά διά χειρός οι κάρτες.

Μια άλλη διάσταση στα δώρα είναι η επαναχρησιμοποίησή τους από το λήπτη, που τα στέλνει κι αυτός ως δώρα και υποχρεώνει με τη σειρά του δικούς του «φίλους» – ιδίως σήμερα που γενική οικονομική καχεξία μαστίζει τη χώρα.

Τέλος, για την αισθητική των δώρων, ο χρονογράφος, λογοτέχνης γιατρός, Παύλος Νιρβάνας, γράφει, μεταξύ άλλων, στη «Νέα Εστία» του 1931:

«Το δώρον, αυτό καθεαυτό, δεν έχει καμμίαν σημασίαν. Μπορεί να είναι είδος πρώτης ανάγκης. Το ομορφαίνει η αγάπη, που το προσφέρει. Όλα τα δώρα έχουν μέσα των ένα στοιχείον ωραιότητος.

Κάποτε, γράφει, είδε τον Ματσούκα ναγοράζει από ένα μανάβικο του δρόμου τρία πορτοκάλια, κρεμασμένα στο κλαδί τους.

-Αυτά τάχω κρεμάσει για στολίδι του μαγαζιούτου είπεν ο μανάβης. Να σας δώσω από το κοφίνι, κύριε. Είναι τα ίδια και καλύτερα.

-Εγώ θέλω αυτάεπέμεινεν ο Ματσούκας. Θα σου τα πληρώσω κάτι παραπάνω να μου τα δώσεις.

Ο μανάβης επείσθη, επί τέλους, και του τα παρεχώρησε. Αργότερα, ο Ματσούκας μου εξήγησε το μυστήριον της επιμονής του.

Θέλω να τα προσφέρωμου είπεσε μια ευγενική κυρία. Ένας φτωχός τραγουδιστής τι μπορεί να προσφέρει περισσότερο από τρία πορτοκάλια; Αλλά τρία πορτοκάλια αγορασμένα από το μανάβικο, δεν έχουν καμμιά ομορφιά. Θα πω, λοιπόν, στην ευγενική κυρία, πως έρχομαι από τα περιβόλια και πως τάκοψα από το δέντρο, με τα χέρια μου, ραντισμένα με τη δροσιά της αυγής για να της τα προσφέρω. Έτσι από τα τρία αυτά πορτοκάλια θα κάνω ένα ποίημα.

Και το έκαμε πράγματι. Απάτη, θα μου πείτε. Αλλά τι ωραία απάτη! Και μήπως όλη η ποίησις δεν είναι μια μεγάλη απάτη;

Όλα τα δώρα είναι ωραίαείπεν ο πρακτικός άνθρωπος. Ο βαθμός της ωραιότητός των είναι ανάλογος του βαθμού και της ποιότητος της αγάπης από την οποίαν απορρέουν.

Τα χρησιμότερα δώραείπεν ο ποιητήςείναι τα ωραιότερα.

Ο πρακτικός άνθρωπος και ο ποιητής βαδίζουν, από διαφορετικές κατευθύνσεις, προς το ίδιον τέρμα. «Έτσι, συχνά η ποίησις είναι η μεγαλυτέρα πρακτικότης, όπως κάποτε η πρακτικότης είναι η μεγαλυτέρα ποίησης».

Αλλά η δωρολογία δεν έχει τέλος, και συμπερασματικά: όταν θέλετε να κάμετε ένα δώρο, μη συμβουλευθείτε την τσέπη σας. Συμβουλευθείτε την αγάπη σας. Η αγάπη ομορφαίνει όλα τα δώρα.

«Το δώρο ας είναι και μικρό, μεγάλη χάρη έχει», λέει ο λαός.

Κι ένα τελευταίο δώρο, που δεν είναι μόνο για τις γιορτές:

Είναι το είδος αυτό της καθημερινής καλοσύνης που μπορεί να έρθει οποτεδήποτε, οπουδήποτε, από οποιονδήποτεακόμα και σε μια συνάντηση που δεν κρατάει πάνω από δύο λεπτά!

Καλή Χρονιά!

Ηράκλειο

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *