Ο Ευαγγελικός λόγος στην καθημερινότητα του λαού

Εν αρχή ην ο λόγος

 

    Ως γνωστόν η γλώσσα του Ευαγγελίου είναι  ελληνική. Όμως η γλώσσα αυτή, γραμμένη πριν από δύο περίπου χιλιάδες χρόνια, αν και δεν είναι σήμερα το εκφραστικό όργανο του λαού, εν τούτοις, αρκετές φράσεις της έχουν περάσει στο καθημερινό του λεξιλόγιο. Ο μορφωμένος, αλλά και ο αμόρφωτος, ο ξωμάχος κι  ο ορεσίβιος, παρά τις αλλεπάλληλες και πολλές φορές μακροχρόνιες υποδουλώσεις του, δεν απώλεσε το γλωσσικό του ιδίωμα αλλά το διαφύλαξε και σε κάποιες περιπτώσεις ο δυναμισμός του υπερίσχυσε και επεβλήθη.

      Ο ευαγγελικός λόγος, ως λειτουργικό εκκλησιαστικό άκουσμα, ενσωματώθηκε στην καθημερινή λαϊκή γλωσσική εκφορά, όπως ακριβώς και ο γνωμικός και παροιμιακός και λόγω των εικονιστικών χαρακτηριστικών που εμπεριέχονται αποκτά χάρη, αδιαμφισβήτητη εγκυρότητα και καθίσταται μνημείο λόγου. Συνοδεύοντας τον καθημερινό λόγο στις διάφορες ασχολίες, και κυρίως εκεί όπου ο άνθρωπος θέλει να συμβουλεύσει, επιχειρηματολογεί αντλώντας και από το λεκτικό θησαυροφυλάκιο του Ευαγγελίου για να πείσει, και να τεκμηριώσει τα ανθρωποκεντρικά του επιχειρήματα με θεϊκή απολυτότητα.

     Η χρήση του Ευαγγελικού λόγου αναδεικνύεται μέσω της λαϊκής σοφίας και αποτελεί γνώρισμα όχι μόνο των πεπαιδευμένων ανθρώπων των τοπικών κοινωνιών, αλλά και των αγράμματων σοφών γερόντων στους οποίους κατέφευγαν οι ομοχώριοί τους για να πάρουν τη συμβουλή τους σε διάφορα προβλήματα. Η επίκληση του γλωσσικού ευαγγελικού αποφθέγματος προσδίδει κύρος και θεϊκή σοφία. Ο προφορικός λαϊκός λόγος, αν και «έπεα πτερόεντα», φτερωτά λόγια, κατά τον Όμηρο, μπορεί να είναι άτεχνος αλλά η χάρη, η ομορφιά, το δικό του αληθινό πρόσωπο και η αμεσότητά του φανερώνει πιο εύκολα και πιο αγνά τα συναισθήματα, επιλύει διαφορές και δημιουργεί σχέσεις.

     Στις μέρες μας, που η οικονομική κρίση συνοδεύεται από αντίστοιχη κοινωνική και πολιτιστική, με την επιβολή, εκτός των άλλων, μιας γενικευμένης παγκοσμιοποιημένης γλωσσικής κουλτούρας,  η πολιτισμική μας αυτογνωσία, μέρος της οποίας είναι η γλώσσα, και μάλιστα στο κρητικό ιδίωμα, με τις βαθιές αρχαιοελληνικές γλωσσικές  ρίζες, διατηρημένες στο αγροτοποιμενικό κυρίως λεξιλόγιο από τον Όμηρο και τον Ησίοδο, μας φέρνει πλησιέστερα στις πανανθρώπινες αξίες του ανθρωποκεντρικού και ελληνοχριστιανικού μας πολιτισμού. Το κρητικό γλωσσικό ιδίωμα με την πλαστικότητα και τη μουσικότητα που εκφέρεται αντλώντας ατόφιες λέξεις από την προχριστιανική ελληνική αρχαιότητα και από τα ιερά κείμενα των Ευαγγελίων αποκτά γλυκύτητα και τερψίκοη αίσθηση. Ακόμη και οι πολιτικοί εκείνοι που ενώ αρνούνται τη χριστιανική πίστη εν τούτοις τους ακούμε πολλές φορές να καταφεύγουν στην ευαγγελική γραμματεία για να τεκμηριώσουν τα επιχειρήματά τους στους πολιτικούς τους αντιπάλους.

     Από την ανάγνωση των Ευαγγελίων αποκωδικοποιήσαμε τις φράσεις εκείνες οι οποίες συνήθως χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα ως κόσμημα λόγου. Από την επίκληση αυτών των φράσεων διαπιστώνεται η μοναδική διαχρονικότητα της ελληνικής γλώσσας και η αδιατάρακτη συνέχεια του ελληνοχριστιανικού μας πολιτισμού. Για διευκόλυνση αυτών, που ενδεχομένως θα ενδιαφερθούν περισσότερο, παραθέτουμε τις πιο γνωστές μέχρι σήμερα χρησιμοποιούμενες φράσεις, κατά Ευαγγέλιο και κεφάλαιο, ώστε να γίνουν κατανοητές και οι  συνθήκες κάτω από τις οποίες ειπώθηκαν. Θεωρούμε περιττή την απόδοσή τους στην καθομιλούμενη.

(Ο πρώτος αριθμός αναφέρεται στο Ευαγγελικό κεφάλαιο και ο δεύτερος στον αύξοντα αριθ. του οικείου κεφαλαίου).

ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ

Γενεαί δεκατέσσαρες 1, 17

Ίνα πληρωθή το ρηθέν  1, 22

Ο εστί μεθερμηνευόμενον  1, 23

Θρήνος και κλαυθμός και οδυρμός 2, 18

Φωνή βοώντος εν τη ερήμω 3, 3,  

Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι 5, 3

Χαίρετε και αγαλλιάσθε  5,  12

Έστω ο λόγος υμών ναι, ναι, ου, ου 5, 37

Οφθαλμόν αντί οφθαλμού και οδόντα αντί οδόντος 5,  38

Βρέχει επί δικαίους και αδίκους 5, 45

Μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου 6, 3

Τον άρτον ημών τον επιούσιον 6, 11

Όπου γαρ έστιν ο θησαυρός υμών, εκεί έσται και η καρδία υμών 6, 21

Ουδείς δύναται δυσί κυρίοις δουλεύειν 6, 24

Μη κρίνετε ίνα μη κριθήτε 7, 1

Πολλοί γαρ εισί κλητοί, ολίγοι δε εκλεκτοί  20, 16 και 22, 14

Απόδοτε ουν τα του Καίσαρος Καίσαρι και τα του Θεού τω Θεώ 22, 21

Ουαί υμίν Γραμματείς και Φαρισαίοι 23, (15- 27-29)

Σημεία μεγάλα και τέρατα 24, 24

Ιδού ο νυμφίος έρχεται 25, 6

Από δε του μη έχοντος 25, 29

Συ είπας 26, 25 και 26, 64

Περίλυπος έστι η ψυχή μου έως θανάτου 26, 38

Παρελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο 26, 39

Ήγγικεν η ώρα 26, 45

Και έσται η εσχάτη πλάνη χείρων της πρώτης 27, 64

 

 

ΑΠΟ  ΤΟ  ΚΑΤΑ  ΜΑΡΚΟΝ

 

Συ ει ο υιός μου ο αγαπητός 1, 11

Αφέωνταί σοι αι αμαρτίαι 2, 9

Άρον σου τον κράββατον, και περιπάτει 2, 9 και Ιωάννης 5, 8

Ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω 4, 9,  4, 23,  Ματθαίος 11, 15 και Λουκάς 14, 35

Ύπαγε οπίσω μου, Σατανά 8, 33 και Λουκάς 4, 8

Όστις θέλει οπίσω μου ελθείν 8, 34

Ούτος εστί ο υιός μου ο αγαπητός  9, 7

Εάν ο οφθαλμός σου σκανδαλίζει σε, έκβαλε αυτόν 9, 47

Ο ουν ο Θεός συνέζευξεν άνθρωπος μη χωριζέτω 10, 9

Άφετε τα παιδία έρχεσθε προς με 10, 14 και Λουκάς 18, 16

Η πίστις σου σέσωκέ σε 10, 52

Το μεν πνεύμα πρόθυμον η δε σαρξ ασθενής 14, 38 και Ματθαίος 26, 41

 

ΑΠΟ  ΤΟ  ΚΑΤΑ  ΛΟΥΚΑΝ

 

Νυν απολύεις τον δούλον σου, δέσποτα 2, 29

Φωνή βοώντος εν τη ερήμω 3, 4

Ουδείς προφήτης δεκτός έστι εν τη πατρίδι αυτού 4, 24

Ουκ επ’ άρτω μόνω ζήσεται  άνθρωπος 4, 4 και Ματθαίος 4, 4

Αγαπάτε τους εχθρούς υμών 6, 27

Ουκ έχει πού την κεφαλήν κλίνη 9, 58 και Ματθαίος 8, 20

Πας ο υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται 18, 14

Τα αδύνατα παρά ανθρώποις, δυνατά εστί παρά τω Θεώ 18, 27

Συ λέγεις 23, 3

Άφες αυτοίς, ου γαρ οίδασι τι ποιούσι 23, 34

Μνήσθητι μου Κύριε 23, 42

Όρθρου βαθέος 24, 1

Ειρήνη υμίν 24, 36

Μετά χαράς μεγάλης 24, 52

 

ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΤΑ  ΙΩΑΝΝΗΝ

 

Μη ποιείτε τον οίκον του Πατρός μου οίκον εμπορίου 2, 16

Ου γαρ συγχρώνται Ιουδαίοι Σαμαρείταις 4, 9

Προφήτης εν τη ιδία πατρίδι τιμήν ουκ έχει 4, 44

Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν 5, 5

Άνθρωπον ουκ έχω 5, 7

Μηκέτι αμάρτανε 5, 14 και 8, 11

Καθώς ακούω, κρίνω 5, 30

Μη γογγύζετε μετ’ αλλήλων 6, 43

Δια τον φόβον των Ιουδαίων 7, 13 και 20, 19

Ο αναμάρτητος υμών, πρώτος τον λίθον βαλέτω 8, 7

Αγαπάτε αλλήλους 13, 34

Μετά φανών και λαμπάδων 18, 3

Συ  λέγεις 18, 37

Ο γέγραφα, γέγραφα 19, 22

Μη μου άπτου 20,17

 Ειρήνη υμίν 20, (19, 21, 26)

Και των θυρών κεκλεισμένων 20, 19 και 20, 26

Μακάριοι οι μη ιδόντες και πιστεύσαντες 20, 29

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *