Τα Ένδεκα Εωθινά Δοξαστικά

Του Ιωάννη Τσερεβελάκη

Άρχων Πρωτονοτάριος της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας Πρωτοψάλτης

Ηράκλειο 2018

Τὸ ἀνὰ χεῖρας πόνημα τοῦ ἐκλεκτοῦ Θεολόγου, Φιλολόγου καὶ Πρωτοψάλτου, ἔκπαλαι ἀναδειχθέντος ὀτρηροῦ μουσικοῦ καὶ τὰ νῦν τύποις ἀναφανέντος μελιρρύτου μελοποιοῦ Ἄρχοντος Πρωτονοταρίου τῆς ΜΧΕ κ. Ἰωάννου Τσερεβελάκη, ἔχει ὡς θέμα τὰ ἕνδεκα Ἑωθινὰ Δοξαστικὰ, τὰ ὁποῖα ψάλλονται στὸν Ὄρθρο τῆς Κυριακῆς. Ἡ ἄκρως ἐνδιαφέρουσα ἀλλὰ συνάμα καὶ χρήσιμη πραγματεία τοῦ Ἄρχοντος, ἀποτελεῖ ἕνα δημιουργικὸ συνδυασμὸ Θεολογίας καὶ Φιλολογίας, καὶ ἐπιστεγάζεται μουσικῶς ἀπὸ τὶς συνθέσεις τῶν Ἑωθινῶν, τὶς ὁποῖες νεωστὶ ὁ ἴδιος ἐμελούργησε.

Τὰ ἕνδεκα Δοξαστικὰ ἀναλύονται θεολογικῶς καὶ φιλολογικῶς. Ὁ συγγραφέας, ὡς ἱκανὸς γνώστης καὶ τῶν δύο ἐπιστημῶν, μελετᾶ καὶ ἀναλύει τὸ θεολογικὸ ὑπόβαθρο τῶν κειμένων, ἐνῶ τὰ ἐντάσσει μὲ τρόπο ἁπλὸ καὶ κατανοητό, στὸ λειτουργικὸ πλαίσιο ἀξιοποίησής τους κατὰ τὶς Ἀναστάσιμες Ἀκολουθίες, ἀναδεικνύοντας τὴ διαχρονικὴ μουσική τους ἀξία ἀνάμεσα στὸν τεράστιο ὄγκο τῆς ὑπερχιλιόχρονης ψαλτικῆς δημιουργίας. Ἡ πραγματεία τοῦ Ἄρχοντος παρουσιάζει μὲ γλαφυρότητα τὰ φιλολογικὰ στοιχεῖα τῶν κειμένων μέσα ἀπὸ τὴ διαχρονικὴ πορεία τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας, ἀπὸ τὴν κλασσικὴ ἀρχαιότητα μέχρι τὸν βυζαντινὸ ἑλληνισμό.

Ὁ Ἄρχων κατανοεῖ πρῶτος τὸν ἐνδιάθετο λόγο τῶν κειμένων καὶ καθοδηγεῖ τὸν μελετητὴ στὴν κατανόηση τοῦ περιεχομένου τους, καὶ στὴν ἀποδοχὴ καὶ γνωριμία μὲ τὴν ὑψηλὴ ποιητική τους ἀξία. Ἡ μετάφρασή τους, ἐπίσης, πραγματοποιεῖται μὲ τὴν ἀπαραίτητη προσοχὴ στὶς ἰδιαιτερότητες καὶ τὸν σεβασμὸ στὸν πλοῦτο τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσας, παρέχοντας τοιουτοτρόπως, μία ἑρμηνεία, διηθισμένη μέσα ἀπὸ τὴ θεολογικὴ κατανόηση καὶ τὴ φιλολογικὴ ἐνόραση. Ὁ μουσικὸς τονισμὸς τῶν Ἑωθινῶν συμπληρώνει τὴν ἔκδοση, προσφέροντας μιὰ σύγχρονη συνθετικὴ πρόταση, βασισμένη, ὡστόσο στὰ παλαιότερα πρότυπα μελοποίησης. Ἡ παροῦσα μελοποίηση τῶν Ἑωθινῶν ἔρχεται νὰ προστεθεῖ στὴ σειρὰ τῶν ἀνὰ τοὺς αἰῶνες μελοποιήσεων τῶν συγκεκριμένων ὕμνων.

Ἡ ἀξιοποίηση τῶν παλαιοτέρων παραδεδομένων «θέσεων» μελοποιίας σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴ μέριμνα κατανόησης τοῦ λειτουργικοῦ κειμένου κατὰ τὴν διαδικασία τῆς μουσικῆς ἐπένδυσής του, καθίσταται ὁ μελουργικὸς ἄξονας, ἐπάνω στὸν ὁποῖο ἐρείδεται ἡ δημιουργία τῶν νέων αὐτῶν μελῶν. Κι ὅπως ἔχει λεχθεῖ σὲ ἄλλη περίπτωση ἀπὸ τὸν Καθηγητὴ Ἀχιλλέα Χαλδαιάκη, τὰ παρόντα μέλη ἀποτελοῦν «νέο κρασὶ σὲ ἀσκοὺς παλιούς», καθὼς ἡ «κατ’ ἔννοιαν» μελοποίηση σηματοδότησε καὶ σ’ αὐτὴν τὴν περίπτωση δημιουργικὲς διαφοροποιήσεις. Τοῦτο ἀκριβῶς τὸ στοιχεῖο ἀποτελεῖ στοιχεῖο ἐξέλιξης ἀλλὰ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἀπόστασης ἢ ἀποκοπῆς ἀπὸ τὰ στέρεα θεμέλια τῆς ἐκκλησιαστικῆς παράδοσης, καὶ ἐν ταὐτῷ ἀναδεικνύει τὴν αὐτὴν παράδοση ζῶσα καὶ σὲ καμία περίπτωση νεκρά.

Γιὰ τοὺς παραπάνω λόγους, πιστεύουμε ἀκράδαντα ὅτι ἡ παροῦσα ἔκδοση, ἔργο τοῦ Ἄρχοντος Πρωτονοταρίου τῆς ΜΧΕ κ. Ἰωάννου Τσερεβελάκη, ἔρχεται νὰ καλύψει ἕνα βιβλιογραφικὸ κενὸ στὸ χῶρο τῆς θεολογικο-φιλολογικῆς καὶ μουσικῆς βιβλιογραφίας, νὰ βοηθήσει στὴν ἐνσυνείδητη συμμετοχὴ τῶν πιστῶν στὶς Ἀκολουθίες τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας καὶ νὰ ἐμπνεύσει τοὺς ρέκτες τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς μὲ τὰ πάντερπνα μέλη τῆς ὑπερπεντηκονταετοῦς διακονίας καὶ ψαλτικῆς προσφορᾶς τοῦ συνθέτου τους.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *